Igandean itzuliko dira kalejirak!

Garizuma amaitu da jada eta gure oporrak ere bai. Igandean, berriz ere txistularien kalejirak itzuliko dira Urretxuko kaleetara. Mendeetako ohiturari jarraituz, Urretxuko danbolinteroek ez dugu kalejirarik jotzen Garizuma garaian: urteko lehendabiziko oporrak hartzeko aprobetxatzen dugu garai honetan!

Baina Pazko Igandea iristearekin batera, oporrak amaituko zaizkigu. Eta aurrerantzean, igandero goizeko 9etan hortxe ibiliko gara, fin fin, herritarrak esnatzen, euririk ari ez baldin badu behintzat. Halaxe jarraituko dugu abuztua bitartean, orduan hartuko baititugu urteko bigarren oporrak.

Tipi-tapa tipi-tapa, Korrika!

Martxoaren 21aren goizaldean pasa zen Korrika 2013 Urretxu eta Zumarragatik, goizeko ordubiak aldera hain zuzen ere, eta, beti bezala, Lizarriturri taldeak kilometro bat egin zuen. 1569. kilometroa izan zen gurea: Deskargako mendatearen amaieran dagoen birigilgune berritik, Gurutze Gorriaren ondoraino. Aurten aldapa behera tokatu zaigu!! :-)

Eta halaxe, goizeko ordubietan puntual-puntual etorri ziren Deskargan behera korrikalariak. Edurne Retegik hartu zuen testigua Urretxuko txistularien izenean; dotore asko gainera! Eta gure kilometroa egin ostean, Zumarragako Antxinako Ama txistulari taldeari eman zion testigua.

Hemendik bi urtera berriz ere ikusiko dugu elkar! Eta bitartean, euskara zainduz eta erabiliz jarraituko dugu eguneroko jardunean.

Otamotzek eta Goierriko Hitzak egindako bideo honetan ikusten da nola pasa zen Korrika 2013 Goierri Garaitik.

Sagardotegian izan gara!

Garizuman gaude eta ondorioz, Urretxuko Txistulariok ez dugu kalejirarik egiten. 

Dakigunez, betidanik ez da kalejirarik izaten garai honetan Urretxun: XIX. mendeko danbolinteroen dokumentuetan ere garai honetan jai izango zutela zehazten da. Beraz, ez dugu txistu doinurik entzungo herriko kaleetan Pazko Igandera arte.

Gaur egun ere, ohitura horri jarraituz segitzen dugu. Baina horrek ez du esan nahi elkartzen ez garenik. Martxoaren 9an, adibidez, Ikaztegietako sagardotegira joan ginen taldeko 22 lagun, beteranoak eta gazteak. 

Eta noski, beti bezala, gure musika-tresnak eraman genituen bazkal ondorena girotzeko. Batzuk txistuekin aritu ginen eta Orue anai-arrebak, berriz, trikitixa eta panderoarekin. Bertsoa, kantua eta musika nahikoa izan zen iluntzera arte.

Ander Lasa eta Andoni eta Jone Oruesagasti

Eguraldi txarrari aurre eginez San Sebastian egunean

Eguraldi txarra zegoen gaur goizeko 9etan: euria goian behean, eta hotza. Baina San Sebastian eguna izanda, kalejira egin beharra zegoela iritzi genion astean zehar eta, sikiera arkupetan joko genuelakoan, txistulari mordoxka azaldu gara Urretxuko udaletxe aurrera: 30 bat lagun.

Eta orduantxe ateri unea izan da, beraz, kalejira normal egiten hasi gara. Diana lehendabizi, San Sebastian martxa ondoren, Tatiago eta Idiarena. Lau pieza horiekin esnatu ditugu gaur urretxuarrak. Eta herritarrek ere ez digute hutsik egin, eguraldi txarra izanagatik, normalean baino jende gehiago atera baita gaur leiho eta balkoietara.

Eskua altxa eta agur egin diegu igandero igandero txistulariak ikustera irteten zaizkigun haur, guraso eta lagunei. Eskertzekoa da horrelako "fan"-ak izatea. Baina somatu dugu beste leiho askotan ere jendea zegoela gaur, igandero ikusten ez dugun jendea. 

Kalejira beste edozein igandetan bezala egin ahal izan dugu Pagoeta auzora iritsi garen arte. Han euria hasi du berriz, eta aurrerantzean, arkupeetan aritu behar izan dugu gelditzen zitzaigun ibilbidearen zati gehienetan.

Zatitxo bat ere grabatu dugu, etorkizunean oroitu ahal izateko. Izan ere, gaur egun, sakeleko telefono batekin edozer gauza grabatu daiteke. Irudien eta soinuaren kaliatea ez da onena, baina ideia bat egiteko balio du:

Goizeko hotzak eta eguraldi bustiak, ordea, amaitu dugunean izan dute ordaina. Etxe-Azpi elkartean prestatu diguten hamaiketako ederra, hain zuzen ere. Horrelako egunetan, txurroak eta txokolatea bezalako gosaririk ez baitago!

San Sebastian egunean, danbor hotsak Urretxuko kaleetan

San Sebastian eguna igandea tokatzen da aurten. Aupa!! 

Urtero, urtarrilaren 20tik gertuen dagoen igandean, kalejira berezia egiten dugu; danborradako doinuak joaz betetzen baitugu iganderoko zita: San Sebastian Martxa, Tatiago, Idiarena, Diana...

90eko hamarkadako San Sebastian kalejira

 Urte batzuetan, gure ohiko danbolinez gainera, danborradetako danbor handiak hartuta ere irten izan gara. Izan ere, gure danbolinak gutxi entzuten dira eta, egun horretan, indartsu aritu beharra dago!

Aurten, kalejira San Sebastian egunean bertan egingo dugunez, indartsu eta gogo biziz irtengo gara. Urrunetik entzungo dira gure nota eta danbor hotsak. Eta herriko kale estuenetan, Iparragirre kalean adibidez, zirrara berezia sortuko dugu, horrelakoetan ohi denez.

Hori dela eta, beste igande askotan bezala, igande honetan ere leihora irteteko gonbidapena egiten dizuegu, kalejira polita izango baita.  

90 hamarkadako San Sebastian egun bat

Jesus Segurola txistugileari esker, maila akademikora igo zen txistua

XX. mendean, Urretxun eta Zumarragan zorte handia izan dugu txistulari eta atabalariek; izan ere, une bakoitzean behar genituen tresnak hementxe bertan geneuzkan. Txistu bat behar izanez gero, Jesus Segurolari eskatzea besterik ez zegoen.



Jesus Segurola Urkiola Zumarragan jaio zen 1920an. Jakinduria eta sormen handiko gizona izan zen. Euskararen jatorriari buruzko teoria propioa zeukan eta bi liburu idatzi zituen gai hori landuz: Lar (1975) eta Izadi eta Gizaki Arteko Harremanetan Lar (2001). Horrez gainera, eskulturak ere egin izan zituen, gaur egun prozesioan ateratzen duten Antioko Amaren irudia, esate baterako.

Txistuari dagokionez, berriz, ehunka egin zituen Jesusek Urretxuko Nekolalde kalean zeukan tailerrean, baina lehenengoa konpromiso txiki bat izan zen: horrelako lanetarako abila zenez, arrebak ilobarentzako txistu bat egiteko eskatu zion eta halaxe hasi omen zen.

Handik denbora batera, Jose Inazio Ansorenak Amarako jostailu denda batean aurkitu zuen Segurolaren txistuetako bat eta honekin harremanetan jartzea erabaki zuen. Garai hartan zailtasun handiak zeuden txistuak beste musika tresna batzuekin batera jotzeko, desafinatuta omen zeuden. Horren adibidea da Jesus Guridi konpositoreak bere obra askotan idazten zituen oharrak, “Eusko Irudiak” obran eta “El Caserío” zarzuelan, besteak beste. Txistuaren soinua nahi zuen horietarako, baina bere tonalitate eta afinazioarekin ezin asmatu zitekeenez, flauta traveresera erabiltzeko gomendatzen zuen.

Hori horrela, Jose Inazio Ansorenak, beste hainbat txistularik bezala, ateak zabaldu nahi izan zizkion gure musika tresnari, eta lan eta esperimentu ugari egiten hasi zen. Jesusen txistua aurkitu zuenean, harekin kontaktuan jarri nahi izan zuen eta hilabete askotan elkarlanean aritu ziren: zuloen neurri ezberdinak probatu, zuloen arteko tartea aldatu, egur ezberdinak probatu... Ia bi urtez, larunbatero, Donostiako Kontserbatoriora joanez ibili zen Jesus. Azkenean, 70eko hamarkadan lortu zuten erabat afinatutako txistua egitea. Gaur egungo txistuak hark asmatutako neurriak erabiliz egindakoak dira.

Horrez gainera, bi zatitan banatu daitezkeen txistuak egiten hasi zen. Horrela, luzera ezberdineko beheko zatiak jarriz gero, Fa naturalean, Fa sostenidon eta Sol-en afinatutako musika tresna daukagu. Eta berdin silboteen kasuan ere, si bemolean, si naturalean eta don afinatutakoak ditugu. Honi guztiari esker, txistua maila akademikora igo zuten eta beste musika tresna batzurekin batera jotzeko aukera eman zuen.

Handik aurrera, Segurolaren txistuek oso fama ona hartu zuten Euskal Herri osoan eta eskaera ugari egin zizkioten. 1993an egindako lana eskertu nahi izan zion Urretxuko Txistulari Taldeak, Gabilondo, Barrio eta Esnaolari bezalaxe eta urte hartako kontzertua bere omenetan izan zen. Hemen beheko hau da Jesusi egun hartan eskainitako bertsoa:

Zure lantegiko tornuakin

hasi zinen hala edo hola

txistu bat egin behar zenuen

asmatu zenuen nola.

Jendea eske hasi zitzaizun,

ezin gelditu inola:

txistugilerik onentsuena,

omen Jesus Segurola.

Antiguako Ama albotik

begira ari zaiola.

Handik lasterrera, 1995ean, zilarrezko domina eman zion Euskal Herriko Txistularien Elkarteak, Inazio Barriori bezalaxe.

Txistuak egiteaz gainera, beste afizio batzuk ere bazituen Jesus Segurolak; eskultura izan zen horietako bat. Esan dugu Antioko Amaren taila bat egin zuela, baita bestelako hainbat irudi ere. Eta Zumarragako Trintxera-n dagoen “Txistulari” eskultura ere berak diseinatutakoa da. 2003ko ekainaren 14an inauguratu zuten. Txistulari baten profila ikusten da bertan; harrizko base baten gainean txistulari batek dituen ezaugarriak daude brontzez eginak: danbolina, txistua eta txapela.

Bizitza oparo baten ondoren, 2008ko ekainaren 4an hil zen, 87 urte zituela.

Txistu doinuak Erregeetan

Urteak dira Gabonetan San Martin de Tours parrokiako elizkizun nagusietan txistua jotzen dugula, batik bat Errege Egunean, Agurtzane Albisua Garmendiak zuzentzen duen parrokiako abesbatzarekin batera. Aspalditik abestu izan du gure atabalari Juan Manuel Kerejetak abesbatza honetan kantatzen eta, meza edo aktuazio jakin batzuetan, danborrarekin ere laguntzen die. Txistularioi bere bitartez deitu izan digute Gabonetako elizkizunetan parte hartzeko.

Aurten ere hala izan da. Etxe askotan Erregeek utzitako opariak zabaltzen ari ziren bitartean, txistulari talde batek kalejira egin zuen eta, ondoren, mezatan izan ziren, Gotzon Aranburuk Otamotzen argitaratutako bideo honetan ageri den bezala.




2013ko Errege Egun honetan, "Trakatan Trakatan" eta "Haurtxo txikia" abestietan hartu genuen parte abesbatzarekin batera. Juan Manuel Kerejetak, ohikoa duenez, pieza gehiagotan egin zien lagun elizkizun osoan zehar.